Życie konsekrowanie w świecie

Instytuty Świeckie - nowe powołanie w Kościele?

Dla każdego, kto na serio szuka swego miejsca we wspólnocie Kościoła Chrystusowego, pierwszy, nawet okazyjny kontakt z instytutami świeckimi nasuwa pytanie: czy to jest jakaś nowa forma realizacji powszechnego powołania do świętości w Kościele"

Nie można udzielić adekwatnej odpowiedzi bez uprzedniego wyjaśnienia, czym są instytuty świeckie. Są to zatem wspólnoty ludzi świeckich katolików, mężczyzn i kobiet, którzy całkowicie oddają się Chrystusowi przez konsekrację i pełnią apostolstwo w swoich środowiskach. Charakteryzują ich trzy zasadnicze cechy: świeckość, apostolstwo i konsekracja.

Członkowie instytutów świeckich niczym nie wyróżniają się w swoich środowiskach. Żyją samotnie mieszkając w swoich mieszkaniach lub domach, czasem z rodzicami lub rodzeństwem. Nie prowadzą zatem życia wspólnotowego w takim sensie, jak osoby zakonne mieszkające w klasztorach. Nie noszą specjalnego stroju jak one (habitu). Instytuty świeckie stanowią jednak wspólnoty w pełnym tego słowa znaczeniu, bowiem jednoczy ich wspólne powołanie, jako odpowiedź na charyzmat tej wspólnoty. Wyrazem tego są zwykle miesięczne spotkania poświęcone formacji duchowej. Codziennie też modlą się za siebie nawzajem i wspierają się w różnych sytuacjach życiowych.

Pracują jak wszyscy inni w różnych dziedzinach gospodarki, nauki i kultury, a nawet życia społeczno-politycznego. Uczestniczą w trudnościach i problemach ludzi świeckich. Każdy z członków instytutu indywidualnie ponosi odpowiedzialność za swoją pracę. Instytut bowiem ma charakter wspólnoty życia duchowego, a nie czegoś w rodzaju tajnej organizacji kościelnej do infiltracji określonych środowisk i rzekomej klerykalizacji życia publicznego. To "ukrycie" " nie wyróżnianie się w swoim środowisku, ma na celu oddziaływanie apostolskie przede wszystkim przykładem głębokiego życia moralno-duchowego, kompetencją i solidnością pracy, umiejętnością nawiązywania właściwych relacji z otoczeniem itp. Świeccy konsekrowani mają niejako zanosić Chrystusa w życie codzienne.



 Ojciec Święty Jan Paweł II wielokrotnie mówił o potrzebie budowania "cywilizacji miłości", której istotą jest pierwszeństwo "być" przed "mieć", osoby przed rzeczą, etyki przed techniką i miłosierdzia przed sprawiedliwością. Do tego właśnie " najogólniej biorąc " sprowadza się apostolstwo instytutów świeckich. Do nich także w całej rozciągłości odnoszą się słowa Konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium: "Tam ich Bóg powołuje, aby wykonując właściwe sobie zadania, kierowani duchem ewangelicznym przyczyniali się do uświęcania świata na kształt zaczynu, od wewnątrz niejako, i w ten sposób przykładem zwłaszcza swego życia, promieniując wiarą, nadzieją i miłością, ukazywali innym Chrystusa" (KK 31).

By mogli innym ukazywać Chrystusa obecnego wśród świeckich spraw życia codziennego, sami muszą pozostawać z Nim w najściślejszej więzi. Z tej racji członkowie instytutów świeckich, po odpowiednim okresie formacji przygotowawczej, składają śluby czystości, ubóstwa i posłuszeństwa, które stanowią podstawę ich konsekracji, czyli całkowitego oddania siebie Chrystusowi, potwierdzonego przez Kościół. Ślubowana czystość polega na niepodzielnym miłowaniu Chrystusa, dlatego domaga się wielkodusznej rezygnacji z partykularnej miłości ludzkiej. Osoby świeckie konsekrowane żyją więc w celibacie. Ich ubóstwo nie oznacza nędzy, ale jest słusznym umiarem w korzystaniu z dóbr doczesnych. Posłuszeństwo zaś wyraża się głównie w szukaniu woli Bożej, w przestrzeganiu zasad wiary chrześcijańskiej, w wierności Kościołowi i w poszanowaniu prawa. Jest to także współodpowiedzialność za charyzmat danego instytutu na równi z przełożonymi, wobec których każdy członek zobowiązuje się konsultować swoje decyzje. Siłę do trwania w przyjaźni z Chrystusem czerpią z Niego przez codzienną Eucharystię, adorację, modlitwę, lekturę Pisma św., ascezę i inne praktyki duchowe.

Takie radykalne pragnienie uświęcania siebie bez porzucania pracy zawodowej, obowiązków społecznych, więzi przyjacielskich itp., zawsze było żywo obecne w Kościele od starożytności. A zatem ten rodzaj powołania nie jest czymś nowym w Kościele. Jednak różne uwarunkowania historyczne sprawiły, że oddanie siebie Chrystusowi przez profesję rad ewangelicznych koncentrujących się wokół ślubu czystości, ubóstwa i posłuszeństwa, ograniczono tylko do życia zakonnego, które z kolei powołanie do świętości realizuje raczej w dystansie do spraw świata. Mimo tego nigdy nie osłabł oddolny ruch ludzi świeckich pragnących w heroicznym wysiłku godzić oddanie siebie Bogu z pozostawaniem w świeckim świecie. Pod jego wpływem papież Pius XII wydał 2 II 1947 roku Konstytucję apostolską Provida Mater Ecclesia, którą ustanowił w sensie prawnym nowy stan życia w Kościele. Kościół potwierdził w ten sposób jak niezmiernie ważnym dla zbawienia świata jest całkowite, bo przez konsekrację, zaangażowanie apostolskie w to wszystko w świecie, co zwykle pozostaje poza sferą bezpośredniego oddziaływania Hierarchii i Zakonów.
W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się dynamiczny rozwój instytutów świeckich na świecie, a także w Polsce. W zdecydowanej większości skupiają one młode, dojrzałe psychicznie, duchowo i intelektualnie kobiety. Są oczywiście instytuty świeckich mężczyzn, jak również instytuty kapłańskie. Obecnie wszystkich instytutów zrzeszonych w Światowej Konferencji Instytutów Świeckich, podlegającej Stolicy Apostolskiej, jest 169 i 13 niezrzeszonych. Wśród tych 182 instytutów świeckich jest 151 instytutów żeńskich, 10 męskich, 17 kapłańskich i 4 z różnymi gałęziami. Skupiają one ponad 38 tysięcy członków. Można więc powiedzieć, że w 50 lat od zatwierdzenia instytutów świeckich przez Kościół, przeżywają one złoty okres rozkwitu. Są one młodością Kościoła i świata, a szczególnie "[...] w naszym stuleciu znakiem specjalnego "poruszenia Ducha Świętego w łonie Kościoła"" (Jan Paweł II).

 
Autor: Ks. Prof Marek Chmielewski  
Źródło: Gazeta Akademicka (Radom), (1997) nr 25, s. 10-11.