Życie konsekrowanie w świecie

Instytuty Świeckie - "laboratorium Kościoła"


 Rozmowę z ks. dr Markiem Chmielewskim, sekretarzem Sekcji Duchowości Teologów Polskich, przeprowadziła Małgorzata Kołodziejczyk.


 M. K. " Ojciec Święty Jan Paweł II w adhortacji Vita consecrata wśród nowych form życia konsekrowanego w Kościele wymienia także instytuty świeckie. Czym one są"

M. Ch. " Papież wyjaśnia we wspomnianym dokumencie, że instytuty świeckie to zatwierdzone przez Kościół wspólnoty ludzi świeckich, którzy przez złożenie ślubów czystości, ubóstwa i posłuszeństwa stają się osobami konsekrowanymi, podobnie jak zakonnicy. Ci właśnie świeccy tym różnią się od zakonników, że " jak wyjaśnia Jan Paweł II " "zamierzają przepajać społeczeństwo nowymi energiami Królestwa Chrystusowego, dążyć do przemiany świata od wewnątrz mocą Błogosławieństw" (VC 10).

W stosunku do wielowiekowej historii zakonów świeccy konsekrowani są rzeczywiście nową formą życia konsekrowanego, liczącą zaledwie 50 lat, bowiem 2 II 1947 roku papież Pius XII wydał konstytucję Provida Mater Ecclesia oraz inne dokumenty ustanawiające instytuty świeckie.

M. K. " Czym różnią się członkowie instytutów świeckich od innych świeckich w Kościele i od osób zakonnych"

M. Ch. " Na zewnątrz członkowie instytutów świeckich niczym specjalnym nie wyróżniają się w swoich środowiskach, tym bardziej, że swoje powołanie przeżywają w ukryciu, tak iż często nawet najbliższa rodzina nie jest wtajemniczona. Żyją w celibacie mieszkając we własnych domach, czasem z rodzicami lub rodzeństwem. Nie prowadzą zatem życia wspólnotowego w takim sensie, jak osoby zakonne mieszkające w klasztorach i nie noszą oczywiście specjalnego stroju, tzn. habitu. Instytuty świeckie stanowią jednak wspólnoty w pełnym tego słowa znaczeniu, bo jednoczy ich wspólne powołanie i inne duchowe więzy, czego wyrazem są na przykład miesięczne spotkania poświęcone formacji duchowej. Codziennie też modlą się za siebie nawzajem i wspierają się w różnych sytuacjach życiowych.

Pracują jak wszyscy inni w różnych dziedzinach gospodarki, nauki i kultury, a nawet życia społeczno"politycznego. W ten sposób uczestniczą w trudnościach i problemach ludzi świeckich, wśród których żyją. Każdy z członków instytutu indywidualnie ponosi odpowiedzialność za swoją pracę i sam na siebie zarabia.

M. K. " Czemu służy konsekracja przez składane śluby czystości, ubóstwa i posłuszeństwa oraz ukryty charakter życia członków instytutów"

M. Ch. " Członkowie instytutów świeckich składając śluby całkowicie oddają się Chrystusowi " na tym bowiem polega konsekracja " aby skuteczniej budować Królestwo Boże na ziemi, lub " jak mówi Ojciec Święty " budować "cywilizację miłości". Dlatego muszą oni zachować swój świecki charakter, to znaczy żyć w świecie i zajmować się sprawami świeckimi, ale zarazem czynić to w duchu Ewangelii i bardziej na zasadzie świadectwa życia. Ponieważ są instytutem, a więc strukturą ustanowioną przez Kościół, dlatego ich obecność w świecie realizowana jest w imieniu Kościoła i w ścisłej z nim łączności. Z tej racji Paweł VI, który szczególnie dużo uwagi poświęcał instytutom świeckim, nazwał ich "laboratorium doświadczalnym" Kościoła w stosunkach ze światem. Oznacza to, że w apostolstwie świeckich konsekrowanych najbardziej sprawdza się stosunek Kościoła do świata. Stosunek ten, to przede wszystkim troska o "czynienie sobie ziemi poddanej" (por. Rdz 1, 28) i przepajanie rzeczywistości doczesnych duchem nauki Chrystusa, aby "[...] wszystko rosło ku Temu, który jest Głową " ku Chrystusowi" (Ef 4, 15).

M. K. " Jak obecnie, po 50"ciu latach, wygląda sytuacja instytutów świeckich, zwłaszcza w Polsce"

M. Ch. " Obserwuje się stale dynamiczny rozwój instytutów świeckich na świecie, a także w Polsce. W zdecydowanej większości skupiają one młode, dojrzałe psychicznie, duchowo i intelektualnie osoby. W większości są to kobiety, co ma swoje pewne uzasadnienie teologiczne i socjologiczne. Są oczywiście instytuty świeckich mężczyzn, jak również instytuty kapłańskie. Obecnie wszystkich instytutów zrzeszonych w Światowej Konferencji Instytutów Świeckich, podlegającej Stolicy Apostolskiej, jest 169 i 13 niezrzeszonych. Wśród wszystkich 182 instytutów jest 151 instytutów żeńskich, 10 męskich, 17 kapłańskich i 4 z różnymi gałęziami. Skupiają one około 40 tysięcy członków. W Polsce, w Krajowej Konferencji Instytutów Świeckich, zrzeszonych jest około 30 instytutów, w tym ponad połowa rodzimego pochodzenia. Należy do nich przeszło tysiąc osób. Można więc powiedzieć, za Janem Pawłem II, że instytuty świeckie są młodością Kościoła i świata, ale nie są konkurencją dla innych form życia konsekrowanego. Są natomiast "[...] w naszym stuleciu znakiem specjalnego "poruszenia Ducha Świętego w łonie Kościoła"".

M. K. " 10 maja br. w Auli Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego odbyło się Ogólnopolskie Sympozjum pt. Instytuty świeckie w 50"lecie "Provida Mater Ecclesia". Jaki są owoce tego sympozjum"


M. Ch. " Sympozjum zostało zorganizowane przez Sekcję Duchowości Teologów Polskich przy współpracy Krajowej Konferencji Instytutów Świeckich. Wzięli w nim udział przede wszystkim członkowie różnych instytutów oraz wiele osób z całego kraju żywo interesujących się aktualnymi sprawami Kościoła. W liście przesłanym do uczestników Sympozjum Nuncjusz Apostolski w Polsce zauważył, że miało ono wymiar historyczny, nie było bowiem dotychczas podobnej sesji naukowej.

Celem Sympozjum było dokonanie teologicznej refleksji nad zjawiskiem instytutów świeckich w warunkach polskich. W trzech odczytach podjęto zasadnicze tematy najbardziej charakteryzujące instytuty świeckie: świeckość (prof. dr hab. Janina Słomińska, ATK), konsekracja (ks. prof. dr hab. Walerian Słomka, KUL) i apostolstwo (ks. dr Marek Chmielewski, KUL). Chodziło także o dowartościowanie tej ważnej dla życia Kościoła w Polsce formy konsekracji. Takie bowiem pragnienie wyraził Ksiądz Prymas Józef Glemp w liście do uczestników sympozjum.

Sympozjum zaszczycił swoją obecnością pan Emilio Tresalti, przewodniczący Rady Wykonawczej Światowej Konferencji Instytutów Świeckich z Rzymu, który ukazał szerszy kontekst życia i apostolatu instytutów świeckich w Kościele Powszechnym.

Z okazji sympozjum ukazała się książka pt. Z Chrystusem w świecie (Lublin 1997, ss. 268), zawierająca m.in. wszystkie wypowiedzi Kościoła na temat instytutów świeckich. Jest to 4. tom z serii "Duchowość w Polsce", wydawanej przez Sekcję Duchowości Teologów Polskich. Teksty zapewne posłużą lepszemu poznaniu instytutów świeckich, jak również będą dla świeckich konsekrowanych pomocą w dążeniu do chrześcijańskiej doskonałości i apostolstwa w świecie.

Źródło: Niedziela, 40(1997) nr 27, s. 14 i 19.